İş ve eğlenceye en çok engel olan durumlardan biri de yavaş çalışan bir bilgisayardır. “Bilgisayarım neden bu kadar yavaş?” diye soruyorsanız, cevabı çok uzaklarda aramanıza gerek yok. Hepimiz bu durumu yaşadık. Uzun bir gün boyunca internet gezintisi yapmak, video izlemek ve birden fazla uygulama arasında geçiş yapmak bilgisayarınızı fazlasıyla yorabilir.
Bilgisayarım Neden Bu Kadar Yavaş?
Bilgisayarın fanı sürekli çalışır hale gelir, uygulamalarda donma veya çökmeler başlar, web siteleri yüklenmez, belgeler kaydedilmez. Peki bu yavaşlamanın sebepleri neler ve nasıl çözülür? Geek olarak bilgisayarların yavaşlamasının en yaygın sebeplerini ve basit çözümlerini sizler için derledik.
- RAM
- Sabit Disk
- Yazılım
- Virüs veya Kötü Amaçlı Uygulamalar
- Aşırı Isınma
1. Yetersiz RAM Gücü
RAM (rastgele erişimli bellek), bilgisayarın kısa vadeli belleğidir. Bilgisayarınızın işlemcisi (CPU), verileri hızlıca işlemek için RAM’i kullanır. Arka planda çalışan yazılımlar ve otomatik güncelleme yapan programlar, RAM’i ciddi şekilde zorlayabilir.
“Bir program sessizce arka planda güncelleniyorsa, bilgisayarı yavaşlatır.”
Açık olan her uygulama, tarayıcı sekmeleri, Spotify, antivirüs yazılımları RAM ve işlemciyi kullanır. RAM yetersiz kalınca bilgisayarınız donmaya, çökme yaşamaya veya yavaş çalışmaya başlar.
Çözüm:
İlk adım, gereksiz uygulamaları kapatmaktır. Hangi programların çalıştığını görmek için:
-
Windows:
Ctrl+Alt+Deltuşlarına basın ve Görev Yöneticisi’ni açın. -
Mac: Uygulamalar > Araçlar > Aktivite Monitörü
-
Chromebook: Tarayıcıda sağ üstteki üç noktaya tıklayın > Diğer Araçlar > Görev Yöneticisi
Görev yöneticisi, hangi uygulamaların en fazla RAM ve CPU kullandığını gösterir. Gereksiz olanları kapatın.
“Bilgisayar açıldığında otomatik olarak başlayan çok fazla program varsa, bu açılış sürecini ve genel performansı yavaşlatır.”
Tarayıcı sekmelerini de unutmayın. 10, 20 hatta daha fazla sekme açıkken RAM hızla tükenir. Ayrıca bilgisayarınız 4 yaşından büyükse ya da giriş seviyesi bir modelse, artık yeterli RAM’e sahip olmayabilir.
“8 GB RAM günümüz için asgari düzeydir; 16 GB ise çoğu kullanıcı için idealdir.”
2. Sabit Disk Doluluğu
Sabit disk bilgisayarın uzun süreli belleğidir ama geçici dosyalar da burada depolanır. Diskin neredeyse dolu olması bilgisayarı yavaşlatan en yaygın nedenlerden biridir.
“Sabit diskin en az yüzde 20’si boş kalmalı.”
Çözüm:
-
Geçici dosyaları silin
-
Kullanmadığınız programları kaldırın
-
Büyük dosyaları bulutta saklayın (iCloud, OneDrive, Google Drive gibi)
Eski sabit diskler (HDD) zamanla parçalanır. Bu durum, verilerin farklı yerlere dağılmasına ve erişimin zorlaşmasına neden olur.
“Fragmentasyon, verilerin diskte dağınık şekilde bulunmasıdır. Bu da performansı olumsuz etkiler.”
Çözüm: HDD kullanıyorsanız düzenli olarak “disk birleştirme” yapın. Ancak en iyi çözüm, HDD yerine SSD’ye geçmektir. SSD’ler daha hızlıdır ve parçalanma yaşamazlar.
3. Güncel Olmayan Yazılım
Apple veya Microsoft her yeni işletim sistemi güncellemesinde yeni özellikleri öne çıkarır. Ancak en önemli güncellemeler, aralarda gelen güvenlik yamaları ve performans düzeltmeleridir.
“[Bu küçük güncellemeler], bilgisayarın performansını artıran kritik düzeltmeleri içerir.”
Çözüm:
-
Windows: Başlat > Ayarlar > Güncelleme ve Güvenlik > Windows Update
-
Mac: Sistem Ayarları > Yazılım Güncelleme
-
Chromebook: Saat > Ayarlar > ChromeOS Hakkında
4. Virüs veya Kötü Amaçlı Uygulamalar
Virüsler veya kötü amaçlı yazılımlar arka planda çalışarak RAM ve işlemci gücünü tüketir, bilgisayarı ciddi anlamda yavaşlatır.
Çözüm:
Güvenilir bir antivirüs ya da antimalware yazılımı kullanın ve bu yazılımı sürekli güncel tutun.
“Güncel olmayan antivirüs programları sistemin yavaşlamasına neden olabilir.”
Antivirüsünüzün tarama yaptığı sırada bilgisayarınız yavaşlayabilir; bu yüzden taramaları gece veya boş zamanlarda yapmasını tercih edebilirsiniz.
5. Aşırı Isınan Bilgisayar
Bilgisayarın fanı sürekli çalışıyorsa ya da laptop’un alt kısmı el yakacak kadar ısınıyorsa, bilgisayarınız aşırı ısınıyor olabilir. Isı, donanımı uzun vadede zarar verebilir. Ayrıca, işlemciler ısındığında kendini yavaşlatmak zorunda kalır. Bu duruma termal kısıtlama (thermal throttling) denir.
Çözüm:
-
Dizüstü bilgisayarı yorgan gibi ısıyı hapseden yüzeylerde kullanmayın
-
Bilgisayarı tozdan arındırın. İçini açarak fanları, havalandırmaları ve bileşenleri basınçlı hava ile temizleyin
-
Gerekirse izopropil alkol ile detaylı temizlik yapın (hassas bölgelerde pamuklu çubuk kullanabilirsiniz)
Bilgisayarınızı düzenli olarak optimize eden “hepsi bir arada” temizleyici programlar kullanabilirsiniz. Bu programlar:
-
Virüs taraması yapar
-
Geçici ve gereksiz dosyaları siler
-
Sürücüleri günceller
-
Sabit diski optimize eder
Birçok temizleyici yazılım ücretsiz temel sürüm sunar ya da deneme süresiyle kullanılabilir.
İlginizi Çekebilir: Bilgisayarınıza Virüs Bulaşıp Bulaşmadığını Nasıl Anlarsınız?
Sonuç
Bilgisayarınız yavaşladığında hemen panik yapmanıza gerek yok. Genellikle birkaç basit temizlik ve güncelleme ile bilgisayarınızı yeniden eski performansına kavuşturabilirsiniz. RAM ve disk kullanımı, güncellemeler, virüs kontrolleri ve ısı yönetimi konusunda dikkatli olmak, bilgisayarınızın sağlığını uzun süre korumanıza yardımcı olur.
Peki siz bilgisayarım neden bu kadar yavaş rehberimiz hakkında ne düşünüyorsunuz? Düşüncelerinizi hemen aşağıda yer alan yorumlar sekmesi üzerinden bizlerle paylaşmayı unutmayın sevgili geek.com.tr okuyucuları.
